Presentación da campaña “Avogamos polo galego” e xornada “Xustiza e Lingua, reflexións para a normalización”

O pasado 8 de novembro tivo lugar a presentación da campaña “Avogamos polo galego” no salón de actos do Colexio de Avogados de Santiago de Compostela. Neste acto interviñeron o decano do propio colexio, D. Evaristo Nogueira Pol, xunto coa secretaria xeral de Política Lingüística, D.ª María Sol López Martínez. Ambos os dous destacaron a importancia de contribuír á normalización do noso idioma nun ámbito como o da avogacía e a necesidade de ofrecer os medios necesarios para poder acadar este reto.

Na campaña presentouse, entre outros materiais, un tríptico informativo que contén unha declaración positiva cara ao galego e unha compilación de dereitos lingüísticos no ámbito da xustiza. Outro dos produtos da campaña foi a presentación dun banner que a partir dese día podemos ver na páxina web do colexio (www.icasantiago.org) e que ademais todos os letrados e letradas poderán levar tamén ás páxinas dos seus despachos. En canto á súa incidencia, agárdase que a campaña chegue a todos os espazos vinculados á xustiza na cidade compostelá, como son os despachos, os xulgados e a Escola de Práctica Xurídica, entre outros. A presentación desta campaña deu lugar ao desenvolvemento da xornada “Xustiza e Lingua, reflexións para a normalización”, que contou cunha ampla asistencia de profesionais do mundo da xustiza e da lingua.

Os relatorios presentados nesta xornada trataron diferentes perspectivas acerca do momento no que está inmerso a normalización da lingua galega na xustiza.

Na primeira das sesións, que foi presentada e moderada polo secretario do colexio, D. José Carlos García Cumplido, o profesor e catedrático de Dereito Romano, D. Luis Rodríguez Ennes, fixo un percorrido histórico polos distintos momentos que viviu o galego no eido xurídico. Pola súa parte, o maxistrado, D. Xosé Xoán Barreiro Prado, realizou unha interpretación dos principais preceptos legais sobre os dereitos lingüísticos na Administración de xustiza.

A segunda sesión foi moderada polo decano do Colexio de Avogados de Santiago, D. Evaristo Nogueira Pol, quen presentou o seu homólogo de Vigo, D. Alfonso Álvarez Gándara. No seu relatorio, o decano de Vigo abordou o comportamento dos poderes públicos e dos profesionais do Dereito cara ao galego. Por último, o profesor e sociolingüista, D. Xosé Henrique Monteagudo Romero, ofreceu unha análise da situación de convivencia entre as dúas linguas oficiais no mundo da xustiza en Galicia.

Os dous actos, que forman parte do programa de dinamización lingüística que está a desenvolver o Servizo de Asesoramento Lingüístico do Colexio de Avogados de Santiago de Compostela, teñen como finalidade incidir no fomento do uso do galego por parte da avogacía de Compostela.

A linguaxe xurídica. Recomendacións básicas de redacción

Velaquí presentamos unha serie de recomendacións xerais para mellorar a redacción dos documentos xurídicos.

• A redacción debe ser clara, simple, precisa e ordenada. Preferentemente, debemos empregar os verbos en voz activa, posto que a voz pasiva adoita ser menos clara e máis complexa. Exemplo: “O xuíz ditou a sentenza” (no canto de “A sentenza foi ditada polo xuíz).

• Debemos reducir o uso de oracións impersoais e procurar sempre o seu suxeito. Se o suxeito da acción é quen asina o documento, usaremos a primeira persoa do singular ou, nalgúns casos, do plural. Exemplo: solicito / solicitamos, certifico, comunícolle / comunicámoslle.

• Como recomendación xeral, é preferible respectar a orde lóxica da oración: suxeito + verbo + complemento directo + complemento indirecto + outros complementos. Exemplo: “A avogada expuxo as súas alegacións perante o xuíz”. Asemade debemos ter en conta que os complementos circunstanciais teñen unha mobilidade alta: “Mañá terá lugar o acto” / “O acto terá lugar mañá” / “Terá lugar mañá o acto”.

• Debemos evitar o emprego sistemático de abreviacións (siglas, acrónimos, símbolos e abreviaturas). Cando estas non sexan de uso común, debemos indicar a que palabras fan referencia a primeira vez que aparezan. Exemplo: “Segundo a Lei de axuizamento civil (LAC)”.

• O tratamento común de respecto é o de vostede. Debemos limitar o uso de tratamentos honoríficos á documentación propia de comunicacións solemnes e protocolarias, saúdas, invitacións, etc.

• Evitaremos a construción de oracións excesivamente longas con exceso de subordinacións, posto que entorpecen a comprensión da información.

• Fuxiremos do uso de palabras ou construcións que poidan resultar ambiguas, superfluas ou redundantes. A linguaxe técnica debe ser precisa. Exemplo: *querela criminal, *actualmente en vigor, *no hipotético suposto.

• A lingua moderna debe erradicar o emprego de formas arcaicas e termos estranxeiros innecesarios. Exemplo: “Suplico ao Xulgado do Social” mellor “Solicito ao Xulgado do Social”; “Deberá remitir por e-mail” mellor “Deberá remitir por correo electrónico”.

• En todo caso, debemos coidar a corrección gramatical en erros frecuentes como a concordancia ou a elisión de preposicións, conxuncións e artigos. Exemplo: “*A maioría dos imputados alegaron [...]” no canto de “A maioría dos imputados alegou [...]”; “*Solicito teña por presentado escrito” no canto de “Solicito que teña por presentado este/o escrito”.

• Reduciremos, na medida do posible, as nominalizacións. A lectura da nosa redacción será máis áxil e dinámica se substituímos os substantivos por verbos. Exemplo: “[...] para o establecemento e presentación das alegacións” mellor “[...] para establecer e presentar as alegacións”.

• A tendencia ao emprego excesivo de tempos non persoais: infinitivo, xerundio e participio. Estes tempos deben depender necesariamente dun verbo principal conxugado. Exemplo: “*Ao respecto, dicir que [...]” no canto de “Ao respecto, teño que/cómpre/debo dicir que [...]”.

• O uso abusivo dos participios absolutos. Convén que non comecemos os nosos escritos por un participio xa que dende o principio quedaremos atados a un esquema de redacción obriga a subordinar repetidamente a información; existen outras fórmulas alternativas, como pode ser substituír este participio por unha frase temporal. Exemplo: “Visto o escrito que presentou [...]” mellor “Logo de ver o escrito que presentou [...]”.

• Debemos evitar a repetición da mesma información de xeito diferente e en varios lugares do documento. Así mesmo, é preferible que a información importante apareza ao comezo para que a interpretación do contido sexa máis doada.

• O abuso das maiúsculas. Debemos evitar o emprego das maiúsculas no corpo dos documentos con afán distintivo; para destacar unha información é preferible usar a letra negra. Asemade recordamos que os nomes dos cargos se escriben con iniciais minúsculas. Exemplo: “O decano do Colexio de Avogados de Santiago de Compostela”.

• A discriminación da linguaxe por motivo de sexo. Cando non fagamos referencia a unha persoa concreta utilizaremos, sempre que sexa posible, formas neutras, por exemplo avogacía (no canto de avogados), funcionariado (no canto de funcionarios), a persoa interesada (no canto de os interesados), etc. Cando se trate dun cargo ou profesión de identidade coñecida, usaremos a forma feminina se é unha muller. Exemplo: a xefa do Servizo de Subvencións, a procuradora, etc. (no canto de o xefe do Servizo de Subvencións, o procurador).